Lotnisko w Starej Miłośnie - część druga

Szybowiec ABC wyciągany na pozycję startową - Miłosna 1949 r.

Jak można wyczytać w Wikipedii, „Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej (LOPP) była to masowa polska organizacja paramilitarna powołana w 1928 z połączenia założonej w 1923 Ligi Obrony Powietrznej Państwa i założonego w 1922 Towarzystwa Obrony Przeciwgazowej. Miała na celu promowanie lotnictwa sportowego, komunikacyjnego i wojskowego. Działała do wybuchu II wojny światowej w 1939. Liga Obrony Powietrznej Państwa została zorganizowana z inicjatywy członków władz Aeroklubu Rzeczypospolitej Polskiej, jako niezależna od Aeroklubu powszechna organizacja mająca na celu rozwój lotnictwa w Polsce. W 1933 uchwalono nowy statut, wiążący w znacznym stopniu Ligę z organami władzy państwowej (ministerstwem spraw wewnętrznych i ministerstwem spraw wojskowych), a w 1934 została ona uznana za stowarzyszenie wyższej użyteczności publicznej. Wiązało się to z popieraniem i propagowaniem działalności Ligi przez władze państwowe i jej znacznym rozwojem liczebnym. W 1935r. LOPP liczyła 1,5 miliona członków w 13 761 kołach, z budżetem 6.894.204 zł. W 1939 liczyła ok. 2 miliony członków i do tego czasu przekazała na rzecz rozwoju lotnictwa ponad 70 milionów złotych. W latach 1933-1939 LOPP zakupiła i przekazała szkołom lotniczym i aeroklubom 326 samolotów oraz znaczną liczbę szybowców, w większości konstrukcji polskiej. W 1939 LOPP prowadziła 24 szkoły szybowcowe, 26 ośrodków szybowcowych i 5 szkół pilotów samolotowych Przysposobienia Wojskowego Lotniczego”.

Tak więc w latach trzydziestych sport lotniczy miał trwałe podstawy materialne i uważany był powszechnie za zajęcie tyleż pasjonujące, co patriotyczne. W 1933r. siedziby okręgowych komitetów szybowcowych (aeroklubów) znajdowały się w Warszawie, Łodzi, Poznaniu, Toruniu, Katowicach, Krakowie, Wilnie, Białej Podlaskiej, Lublinie i Lwowie. W rejonie Warszawy szybowisko znajdowało się w Miłośnie (LOPP). W roku 1933 szybowisko w Okuniewie (Związek Strzelecki) jeszcze nie istniało, natomiast szybowisko w Miłośnie określane było jako szybowisko pomocnicze (przedszkole kat. A). W 1938 były to już dwa szybowiska klasy B stopnia II.

Naciąganie lin przed startem - Miłosna 1949 r.

„Skrzydlata Polska” w grudniu 1933r. donosiła: Szybowiska pomocnicze: w Miłośnie (15 km od Warszawy) wyszukane i eksploatowane przez Koło „Start”. Teren w Miłośnie przedstawia się następująco: Wzniesienie nad poziom morza 121 m. Wyniesienie ponad przedpole – około 20 m. Lądowanie dobre – rola lub piasek, nieliczne miejsca pokryte krzakami. Koło Lotnicze „Start”. Ilość członków 62 Pilotów kat. A, B – 26; kat. C – 2. Szybowców gotowych – 2, w budowie – 1. Ilość osób szkolonych 36. Lotów terenowych 286 (od 1.01 do 30.09).

W roku 1936 to samo pismo informowało: „Miłosna pod Warszawą jest od dawna wykorzystywana do lotów szybowcowych, dopiero w ubiegłym roku została podniesiona do rzędu szkół, prowadzących stałe, programowe szkolenia i treningi. Stało się to dzięki przeglądowi jej pracy przez Okręg Wojewódzki LOPP w Warszawie, który wybudował hangar i wspólnie z Aeroklubem Warszawskim zaopatrzył ją w sprzęt. Specjalność szybowcowa Miłosny polega na położeniu w bezpośrednim sąsiedztwie stolicy, co pozwala na szkolenie popołudniowe i w dni świąteczne tym wszystkim, którym praca zawodowa nie pozwala na wyjazd do szybowisk górskich. Mimo niewielkich wzniesień stworzono w Miłośnie możliwość odbywania wysokich lotów przez przystosowanie do startów szybowców tzw. bloków. Po wprowadzeniu w Miłośnie startów przy pomocy wydźwigarki stanie się ona również poważnym ośrodkiem treningowym, gdyż pokrycie terenu (piaski i lasy iglaste) daje rękojmię występowania prądów wstępujących”.
I dalej: „Okuniew pod Warszawą jest terenem szkoły szybowcowej uruchomionej i zorganizowanej przez Związek Strzelecki. Jako stołeczne szybowisko posiada takie wyposażenie, jak Miłosna. Oprócz hangaru wybudowano w Okuniewie pomieszczenie na około 20 osób. Odpowiednie przygotowanie terenów, a więc usunięcie przeszkód i oczyszczenie przedpola uczyniło z Okuniewa szkołę o dużej przydatności i dobrym trybie pracy”.

Junacy lotniczej SP na szybowisku Miłosna 1949 r.

Warunki szkoleń, przeprowadzanych w Miłośnie, były bardzo przystępne: „Okręg Warszawski LOPP w Warszawie, Szkoła Szybowcowa w Miłośnie, Warszawa, ul. Miodowa. Okres pracy 15.03 – 31.10. Kurs szkolny do kat. A i B; kurs treningowy po B i po C, praktyki instruktorskie. Opłata za kurs: kat. A – 30 zł., kat. B – 20 zł. Treningowy – 15 zł., praktyki instruktorskie – bezpłatnie. Czas trwania kursów – 6 tygodni, loty 3 dni w tygodniu Terminy szkoleń: 15.03-30-04, 1.05-15.06, 15.06-30.07, 1.08-15.09, 15.09-30.10. Dojazdy na szkolenie z Warszawy lub pobyt w Miłośnie”.
W 1938 r. „Skrzydlata Polska” zamieściła anons: „Szkoła Szybowcowa Miłosna. Woj. i powiat warszawskie. Prowadzi Okręg Stołeczny LOPP Warszawa, Al. Jerozolimskie Tel 3-46-63 wzgl. Anin 82-23. Stacja kolejowa Warszawa wzgl. Wesoła. Okres pracy szkoły 1.05 – 31.10. szkolenie do st. I i II przy użyciu bloczka oraz praktyki instruktorskie do st. I i II przy lotach z bloczkiem. Terminy – od 1 każdego miesiąca 2 grupy dochodzące w dnie powszednie i dnie świąteczne, w lipcu i w sierpniu kursy stałe. Utrzymanie i zakwaterowanie około 3 zł. dziennie.
Szkoła Szybowcowa Okuniew. Woj. i powiat warszawskie Prowadzi Związek Strzelecki Warszawa, Stacja kolejowa Rembertów wzgl. Sulejówek. Szkolenie do st. I i II Program szkoły nie został jeszcze ustalony”.

Dla porównania obecnie szkolenie do uzyskania licencji PL(G) prowadzą aerokluby regionalne. Koszt szkolenia podstawowego od 2,5 do 4,5 tys. zł. Warunkiem rozpoczęcia jest przedstawienie pozytywnych wyników specjalnych badań.

 Piloci przy szybowcach ABC - Miłosna 1949 r.

Szkoła szybowcowa w Miłośnie działała do wybuchu wojny. Nie mam danych, czy Niemcy korzystali w czasie okupacji z trawiastego lotniska. Nie znam także losów ludzi związanych ze szkołą i losów sprzętu tam zgromadzonego. Po wojnie szybowisko działało dalej w nowych warunkach, już bez regularnej, ogólnodostępnej szkoły. Tym niemniej stosunkowo często odbywały się tu loty szybowcowe i skoki spadochronowe. Ciekawe jest tu doniesienie o szkoleniu junaków Służby Polsce w 1949 r.pod dowództwem por. pil. Kamińskiego. Latano wówczas na szybowcach ABC, a starty odbywały się głównie z lin.

Ze szkołą szybowcową w Miłośnie związanych było wielu znanych przedwojennych szybowników. W Wikipedii można znaleźć dwoje z nich.
Józef Tomankiewicz (zm. 23.09.2000) od 1938 był instruktorem w szkole szybowcowej w Miłośnie, w 1939 kierował szkołą. Znany m. in. z tego, że 12 sierpnia 1929 szybowcem Komar-bis SP-1023 wystartował z Miłosny do Grudziądza, ale po 8 godzinach lotu wylądował w niemieckiej miejscowości Kunzendorf (obecnie Kończewice). Oskarżony przez Niemców o szpiegostwo, został odstawiony na granicę i przekazany polskim żołnierzom. W czasie II wojny światowej służył w Polskich Siłach Zbrojnych i RAF-ie.

Stefania Cecylia Wojtulanis-Karpińska, ps. "Barbara" (1912-2005) była kapitanem pilotem Wojska Polskiego i pilotem sportowym. Od młodości interesowała się lotnictwem. Była jedną z pierwszych kobiet w Polsce, która uzyskała licencje pilota balonowego i samolotowego. W 1935 rozpoczęła szkolenie szybowcowe w Miłosnej, później w Polichnie i Pińczowie, po czym ukończyła też kurs pilotażu. Następnie ukończyła kurs dla instruktorów spadochroniarstwa. W czerwcu 1939 ukończyła kurs akrobacji na samolotach RWD-10 i RWD-17, a swoje umiejętności zaprezentowała w lipcu na X Zlocie do Morza. (...) Jako pierwsza Polka wylatała 1000 godzin na samolotach bojowych. Awansowała podczas wojny do stopnia porucznika pilota czasu wojny, a następnie do stopnia kapitana pilota czasu wojny. (...) Po wojnie była przewodniczącą Stowarzyszenia Lotników Polskich w Kalifornii "Skrzydła Pacyfiku" oraz członkiem innych organizacji, m.in. Women's Overseas League i Silver Wings Fraternity.

Kiedy ostatecznie zakończyło swą działalność szybowisko w Miłośnie, trudno dokładnie ustalić. Opuszczony teren w 1967r. przejęła sekcja jeździecka WKS Lotnik, która stary hangar (na prawo od głównego wejścia na hipodrom) zamieniła na stajnię. Obiekt ten istnieje do dnia dzisiejszego. W 1970 r. teren przejął CWKS Legia na Sekcję Jeździecką WKKW (wszechstronny konkurs konia wierzchowego). Szybowisko stało się znanym podwarszawskim ośrodkiem jeździeckim. W 1997 r. obiekt przejęło w użytkowanie stowarzyszenie „Szwadron Jazdy Rzeczypospolitej Polskiej”. Jedynym obiektem po szybowisku pozostaje stary hangar i wysokie, zalesione obecnie wzgórze, używane niegdyś latem jako tor startowy, a zimą jako stok narciarski – niemy świadek lotniczej przeszłości (Starej) Miłosny.

Tomasz Cudny, Andrzej Klimm

Zdjęcia: Stowarzyszenie Seniorów Lotnictwa Wojskowego Rzeczypospolitej Polskiej. „Początki Latania”.

Dodaj komentarz